Toczenie: diagnostyka i usuwanie uszkodzeń narzędzia

Wymiar nie ucieka równomiernie w jedną stronę, tylko skacze w obie. Korygowanie nie pomaga — po poprawce rozrzut jest dokładnie taki sam.

• Płytki różnią się rzeczywistym wymiarem: klasa tolerancji M ma szerszą tolerancję położenia naroża niż G.
• Ugięcie narzędzia i detalu pod obciążeniem.
• Narost, który okresowo się odrywa.
• Płytka nie osiada powtarzalnie w gnieździe: wiór pod podkładką, zużyte gniazdo, niedokręcona śruba.

1. Przedmuchać i obejrzeć gniazdo przed każdym obróceniem płytki.
2. Sprawdzić, czy nie ma narostu — lekarstwem na niego jest zwiększenie Vc.
3. Skrócić wysięg oprawki, sprawdzić zamocowanie detalu.
4. Zmniejszyć ap i f — mniejsza siła, mniejsze ugięcie.
5. Przejść na ostrzejszą geometrię dodatnią, zmniejszyć rε, zwiększyć κr.
6. Przejść na płytki klasy tolerancji G zamiast M tam, gdzie wymiar jest krytyczny.

Pierwsze detale są w tolerancji, potem wymiar pełznie powoli i równomiernie w jedną stronę. Po N detalach potrzebna jest korekta, a po kolejnych N — znowu.

To nie usterka, lecz zużycie krawędzi na powierzchni przyłożenia: naroże się cofa, a razem z nim idzie wymiar. Pytanie tylko, czy nie dzieje się to za szybko.

1. Zmierzyć, ile detali wychodzi do przekroczenia tolerancji, i według tej liczby ustalić wymianę.
2. Zmniejszyć Vc — prędkość najsilniej wpływa na tempo zużycia.
3. Sprawdzić, czy chłodziwo rzeczywiście dociera do strefy skrawania.
4. Zwiększyć rε i κr.
5. Przejść na twardszy gatunek.

Powierzchnia jest matowa, porwana albo porysowana zamiast równego śladu posuwu.

• Zużyta krawędź — narzędzie już nie skrawa, tylko gniecie.
• Narost: zgrzany metal odrywa się i zostawia wyrwane miejsca.
• Wiór jest przeciągany między krawędzią a obrobioną powierzchnią.
• Posuw jest za duży jak na ten promień naroża.
• Drgania — wtedy ślad jest regularny, falisty.

1. Wymienić płytkę i zobaczyć efekt.
2. Zmniejszyć f albo zwiększyć rε.
3. Zwiększyć Vc — mała prędkość w stali i stali nierdzewnej tworzy narost.
4. Przejść na łamacz wióra wykończeniowy z polerowaną powierzchnią natarcia.
5. Zająć się wiórem: inny łamacz wióra, skierowany strumień chłodziwa.
6. Sprawdzić wysięg i sztywność.

Gwizd albo grzechot, regularny falisty ślad na powierzchni, drobne wykruszenia na całej długości styku krawędzi.

• Za duży wysięg oprawki albo wytaczadła.
• Detal jest słabo zamocowany albo jest cienkościenny lub długi i niepodparty.
• Posuw jest za mały jak na duży promień: krawędź trze, zamiast skrawać.
• Za duże rε albo za małe κr — rośnie promieniowa składowa siły.

1. Skrócić wysięg. Działa to lepiej niż jakakolwiek zmiana parametrów.
2. Sprawdzić zamocowanie detalu, dodać podtrzymkę albo podeprzeć konikiem.
3. Zwiększyć posuw. Grubszy wiór stabilizuje skrawanie.
4. Zmniejszyć ap i Vc.
5. Zmniejszyć rε, zwiększyć κr, przejść na ostrzejszą geometrię.
6. Do głębokiego wytaczania — wytaczadło z korpusem węglikowym albo tłumione.

W miejscu, gdzie narzędzie wychodzi z rzazu, zostaje zagięty grzbiet metalu. Na materiałach ciągliwych zdarza się to stale.

Na końcu rzazu przed krawędzią zostaje warstwa, która nie ma za sobą oparcia: metal nie zostaje odcięty, tylko odgięty na bok.

1. Wymienić zużytą płytkę: ostra krawędź zostawia mniejszy zadzior.
2. Zwiększyć posuw.
3. Zmniejszyć ap na ostatnim przejściu.
4. Wcześniej sfazować naroże albo wyprowadzić narzędzie pod kątem.
5. Przejść na ostrzejszą geometrię o mniejszym zaokrągleniu krawędzi, zwiększyć κr.

Przy wyjściu narzędzia z rzazu wyłamuje się część krawędzi przedmiotu. Typowe dla żeliwa i stali hartowanej.

Ta sama przyczyna co przy zadziorze, tylko z przeciwnym znakiem: materiał się nie zagina, lecz pęka.

1. Zmniejszyć f i ap przy wychodzeniu narzędzia z rzazu.
2. Sfazować naroże przed przejściem głównym.
3. Zmienić tor narzędzia: wyjście pod kątem.
4. Zwiększyć κr, przejść na ostrzejszą geometrię.
5. Sprawdzić sztywność zamocowania przedmiotu.

Równe, jasne pasmo wzdłuż krawędzi skrawającej po stronie powierzchni przyłożenia.

Robocza postać zużycia — ścierne działanie materiału. Przyspieszają je za duże Vc, za mała twardość gatunku i praca bez chłodziwa.

1. Zmniejszyć Vc.
2. Sprawdzić doprowadzenie chłodziwa: kierunek strumienia, ciśnienie, stężenie.
3. Zwiększyć rε i κr.
4. Wzmocnić krawędź zaokrągleniem albo fazką.
5. Przejść na twardszy gatunek.

Wgłębienie na powierzchni natarcia nieco za krawędzią. Krawędź początkowo jest cała; gdy krater do niej dojdzie, pęka bez ostrzeżenia.

Temperatura w miejscu styku wióra z powierzchnią natarcia. Czynnikiem głównym jest prędkość skrawania.

1. Zmniejszyć Vc.
2. Zmniejszyć f i ap.
3. Obfite chłodziwo, najlepiej pod ciśnieniem w strefę styku.
4. Łamacz wióra o większym kącie natarcia.
5. Gatunek z grubszą powłoką bariery cieplnej (CVD).

Miejscowy wrąb dokładnie tam, gdzie krawędź wychodzi z materiału. Reszta krawędzi jest w dobrym stanie.

Warstwa umocniona pozostawiona przez poprzednie przejście, zgorzelina na przedmiocie i koncentracja naprężeń w jednym punkcie. Typowe dla stali nierdzewnej i stopów żaroodpornych.

1. Zmieniać ap między przejściami tak, aby linia głębokości skrawania nie pozostawała w jednym punkcie krawędzi.
2. Zmniejszyć κr.
3. Zmniejszyć Vc.
4. Wzmocnić krawędź, przejść na mocniejszy gatunek.
5. Przy przedmiotach ze zgorzeliną — wykonać pierwsze przejście głębsze niż grubość naskórka.

Drobne wyłamania wzdłuż krawędzi. Pojawiają się nagle, często na pierwszym detalu po wymianie płytki.

• Skrawanie przerywane, uderzenie przy wejściu.
• Geometria jest za ostra do tych warunków.
• Drgania albo niesztywne ustawienie.
• Odrywający się narost.
• Praca przy bardzo cienkim wiórze.

1. Zmniejszyć posuw.
2. Sprawdzić wysięg i mocowanie, usunąć drgania.
3. Geometria ze wzmocnioną krawędzią, większe rε.
4. Mocniejszy gatunek: przy skrawaniu przerywanym ciągliwość liczy się bardziej niż twardość.
5. Płynne wejście w rzaz zamiast uderzenia o czoło.
6. Jeśli jest narost — leczyć narost, a nie zużycie.

Pojedyncze pęknięcia wzdłuż albo w poprzek krawędzi, bez grzebienia cieplnego. Często poprzedzają całkowite złamanie płytki.

Przeciążenie mechaniczne: za duży posuw i głębokość, uderzenie przy wejściu, luz w mocowaniu, zużyte gniazdo albo podkładka.

1. Zmniejszyć f, potem ap.
2. Sprawdzić gniazdo, podkładkę i śrubę mocującą.
3. Skrócić wysięg, pewniej zamocować detal.
4. Grubsza albo większa płytka.
5. Bardziej ciągliwy gatunek, wzmocniona krawędź.
6. Zmienić tor wejścia.

Szereg równoległych pęknięć w poprzek krawędzi, jak grzebień, w równych odstępach. Potem między nimi wyłamują się odłamki.

Nie sama temperatura, lecz jej wahania: skrawanie przerywane, wychodzenie z rzazu, a najczęściej przerywane podawanie chłodziwa.

1. Zdecydować o chłodziwie: albo obficie i bez przerwy, albo skrawanie na sucho. Wariantu pośredniego nie ma.
2. Zmniejszyć Vc, potem f.
3. Gatunek o lepszej odporności na szok cieplny.
4. Wzmocnić krawędź, zwiększyć rε.
5. Zmniejszyć liczbę wejść i wyjść w programie.

Naroże nie jest ani złamane, ani zużyte, lecz „popłynęło” — osiadło i rozpłaszczyło się.

Temperatura wyższa, niż gatunek jest w stanie utrzymać: za duże Vc, posuw i głębokość w połączeniu.

1. Zmniejszyć Vc, potem posuw, potem głębokość — dokładnie w tej kolejności.
2. Stałe doprowadzenie chłodziwa.
3. Zwiększyć rε i κr, wzmocnić krawędź.
4. Gatunek o lepszej odporności cieplnej i grubszej powłoce.

Materiał obrabiany zgrzewa się z krawędzią, powierzchnia robi się porwana, a wymiar skacze. Narost okresowo się odrywa, zabierając ze sobą część krawędzi.

Za mała prędkość skrawania plus materiał skłonny do nalepiania: stale niskowęglowe, nierdzewna, aluminium, miedź.

1. Zwiększyć Vc — działanie główne.
2. Zwiększyć posuw.
3. Geometria dodatnia o ostrzejszym kącie natarcia i polerowanej powierzchni.
4. Sprawdzić chłodziwo.
5. Gatunek o lepszej odporności na nalepianie.

Wiór jest niebieski albo fioletowy, detal gorący, a wymiar po ostygnięciu nie zgadza się z tym, co zmierzono przy obrabiarce.

Powstaje więcej ciepła, niż wiór i chłodziwo są w stanie odprowadzić. Zamienia się to potem w krater, odkształcenie albo pęknięcia cieplne.

1. Zmniejszyć Vc, potem f i ap.
2. Uporządkować chłodziwo: ciśnienie, kierunek, stężenie.
3. Ostrzejsza geometria dodatnia — mniej ciepła przy tym samym ubytku materiału.
4. Zmniejszyć zaokrąglenie krawędzi.
5. Gatunek o lepszej odporności cieplnej.

Ciągła wstęga, która owija się wokół detalu, wytaczadła albo głowicy rewolwerowej.

Łamacz wióra nie działa: posuw i głębokość wyszły poza jego zakres. Najczęściej posuw jest za mały.

1. Zwiększyć posuw.
2. Zmienić ap, rozdzielić naddatek inaczej między przejścia.
3. Dobrać łamacz wióra do rzeczywiście stosowanych parametrów — to rozwiązanie główne.
4. W stalach miękkich i niskowęglowych przy geometriach typu X zwiększyć Vc.
5. Zmniejszyć kąt natarcia, zmienić κr.
6. Skierować strumień chłodziwa tak, by wynosił wiór.

Drobne twarde odłamki latają dookoła, zapychają prowadnice i zostawiają rysy na obrobionej powierzchni.

Łamacz wióra łamie wiór zbyt agresywnie jak na te warunki.

1. Zmniejszyć posuw i prędkość skrawania.
2. Łamacz wióra o łagodniejszym łamaniu wióra.
3. Zwiększyć rε.
4. Skierować chłodziwo tak, by strumień prowadził wiór do wanny.